مبلغ کل سبد خرید

0 تومان

سبد خرید شما خالی است یا موجودی محصول مورد نظر شما به اتمام رسیده است

مشاهده سبد خرید
0  
ارگونومی صدا شاخه‌ای از علم ارگونومی است که به ارائه راهکارهایی برای بالا بردن کیفیت زندگی و کار بشر و سلامتی در حوزه شنوایی می‌پردازد. همچنین ارگونومی صدا، آلودگی صوتی و تاثیر این آلودگی بر انسان و راهکارهای کاهش این اثرات سوء را بررسی می‌کند. به‌طور کلی ارگونومی دانشی است که به کمک آن محصولات و محیط به گونه‌ای طراحی می‌شوند که بیشترین تطابق را با انسان داشته باشند. بیان دیگر ارگونومی به دست آوردن اطلاعات در مورد توانمندی‌ها و ظرفیت‌های انسان و به کار بردن آنها در طراحی محصولات، تجهیزات و محیط‌های کار و زندگی است. همانطور که گفته شد، صدا نیز یکی از عواملی است که می‌تواند بر کل بدن از جمله دستگاه شنوایی تاثیر سوء داشته باشد. ارگونومی صدا به طور ویژه صدا در محیط‌های کاری زمانی‌ مورد توجه قرار می‌گیرد که بتواند از نظر فیزیولوژیک در عملکرد بدن اختلال ایجاد کند. در این مطلب به طور کامل به ارگونومی صدا، آلودگی‌های صوتی خواهیم پرداخت و همچنین قواعد طراحی محیط به کمک ارگونومی صدا را شرح خواهیم داد.
آلودگی صوتی
آلودگی صوتی

تفاوت صدا و آلودگی صوتی

 
ارگونومی صدا دانشی را در خصوص شنوایی و رفتار شنوایی انسان و تاثیر انواع صداهای مخرب و آلوده بر انسان در اختیار ما می‌گذارد. همه می‌دانیم که محدوده شنوایی انسان 20 هرتز تا 20 کیلوهرتز است، هرتز میزان ارتعاش یک صدا در هر ثانیه را نشان می‌دهد، اما هرتز تنها معیار برای سنجش صدا نیست. شدت با واحد دسیبل است که آسیب‌زا بودن یا نبودن یک صدا را مشخص می‌کند. از 0 تا 85 دسیبل محدوده مجاز برای شنوایی انسان است و بیش از آن خطرناک است. البته آلودگی صوتی تنها به شدت و یا فشار صدا بستگی ندارد. به صداهای ناخوشایند و مزاحم نیز آلودگی صوتی می‌گویند و علاوه بر آن تفاوت صدا و آلودگی صوتی به شنونده و موقعیت شخص نیز بستگی دارد.

برای مثال ممکن است موسیقی راک برای یک نفر مطلوب باشد اما برای شخصی دیگر صدایی آزاردهنده تلقی شود. اما در هر دو مورد اگر که صدا بلند و یا شدید باشد یا اینکه شنونده برای مدت طولانی یا به طور معمول در معرض این صداها قرار بگیرد، می‌تواند قدرت شنوایی فرد را تحت‌الشعاع قرار دهد و برای سلامت شخص خطرناک باشد. آلودگی صوتی به طور مستقیم بر شنوایی و به طور غیرمستقیم بر تنفس، ضربان قلب و بینایی تاثیر می‌گذارد و می‌تواند کاهش بهره‌وری، بدخوابی، سردرد، سرگیجه و پرخاشگری را به دنبال داشته باشد.
فرایند تولید صدا
فرایند تولید صدا

فرایند تولید صدا


صدا به وسیله اشیاء ارتعاشی تولید می‌شود و به همراه موج‌های موجود در هوا یا دیگر واسطه‌ها به گوش شنونده می‌رسد. وقتی یک شیء به لرزه در می‌آید کمی تغییر در فشار هوا ایجاد می‌کند. این تغییرات فشار هوا به واسطه هوا مثل موج حرکت می‌کنند و سبب ایجاد صدا می‌شوند. برای مثال سطح یک طبل همراه با یک چوب را تصور کنید. سطوح جلو و عقب طبل به لرزه درمی‌آید و همراه با این لرزش، هوایی را که با سطح طبل در تماس است به حرکت وا می‌دارد.
 

این حرکت به وسیله فشرده‌سازی هوا باعث ایجاد فشار زیاد می‌شود و زمانی که سطح طبل در جهت مخالف به ارتعاش در می‌آید، توده هوای فشرده شده منبسط و از فشار هوا کاسته می‌شود. بدین ترتیب همانطور که سطح طبل به ارتعاش درمی‌آید باعث ایجاد حداقل و حداکثر فشار به صورت متناوب می‌شود. این تغییرات فشار به واسطه هوا مثل موج صدا حرکت می‌کند.
تولید صدا و شنوایی
تولید صدا و شنوایی
در فرایند شنوایی، گوش امواج صدا را حس می‌کند و آنها را به اطلاعات تبدیل کرده و به مغز ارجاع می دهد؛ سپس مغز اطلاعات را به صورت صدا تعریف می‌کند. حتی صداهای خیلی آرام هم باعث ایجاد نوسان فشار می‌شوند که البته در مقایسه با فشار هوای محیط زیاد هستند و شنوایی آنقدر حساس هست که حتی کوچک‌ترین فشار امواج را هم تشخیص دهد؛ دلیل اینکه صداهای بلند ممکن است به شنوایی آسیب برساند همین است.
مخاطرات و آلودگی صوتی در محیط کار
مخاطرات و آلودگی صوتی در محیط کار

چرا آلودگی صوتی یک خطر مهم به شمار می آید؟

 

آلودگی صوتی یکی از رایج‌ترین خطرات شغلی برای سلامتی است. در محیط‌های صنعتی و تولیدی و همچنین زمین‌های کشاورزی یا حتی فضاهای عمومی شهری مثل کافه‌ها از دست دادن قدرت شنوایی یکی از اصلی‌ترین نگرانی‌های کارکنان است. تاثیرات صداهای مزاحم در طولانی مدت برروی بدن انسان دامنه گسترده‌ای دارد که از وزوز گوش شروع می‌شود و همانطور که گفته شد، حتی می‌تواند عامل افزایش فشار خون و... نیز باشد. ناراحتی، استرس، تداخل در ارتباطات گفتاری نگرانی‌های اصلی در اداره‌ها، مدارس و فضاهای پر سر و صدا هستند. برای جلوگیری از نتایج منفی قرارگیری در معرض سرو صدا لازم است که میزان صداهای آزار دهنده‌ای که به گوش می‌رسد تا حد قابل قبولی کاهش یابد؛ اینجاست که ارگونومی صدا پای طراحی چه طراحی محصول و چه طراحی محیط را به این میان باز می‌کند.

 

عدم تمرکز ناشی از آلودگی صوتی
عدم تمرکز ناشی از آلودگی صوتی
 

چطور افراد متوجه می‌شوند که در یک محیط پر سر و صدا کار می‌کنند؟

 

اما قبل از اینکه به اصول طراحی ارگونومیک فضای کار و زندگی از جهت صدا بپردازیم، لازم است شرایط تشخیص آلودگی صوتی عنوان شود. اگر پاسخ کارکنان به سوالات زیر مثبت باشد، احتمالا افراد از آلودگی صوتی رنج می‌برند.

-کارکنان هنگام کار با صدای بلند صحبت می‌کنند؟

-کارمندان بعد از ساعت کاری صدای زنگ زدن یا وز وز در گوششان حس می‌کنند؟

-کارمندان زمان بازگشت از محل کار به منزل صدای رادیو یا ضبط اتومبیل خود را بسیار بلندتر از زمانی می‌کنند که به سرکار می‌روند؟

- اشخاص بعد از سال‌ها کارکردن در محیط‌های پر سر و صدا، در میهمانی‌ها یا رستوران یا مکان‌های شلوغ مکالمات را به سختی متوجه می‌شوند؟

 

کنترل آلودگی صوتی
کنترل آلودگی صوتی
 

فعالیت های لازم برای کنترل آلودگی صوتی در محل کار

 

کنترل مهندسی و کنترل اجرایی فعالیت‌هایی است که باید برای کاهش آلودگی صوتی انجام شود. همچنین تدابیر کنترل به ترتیب تشخیص منابع تولید آلودگی، شناخت مسیر و محیط درگیر و دریافت کننده‌ها هستند. بهترین روش برای کاهش آلودگی صوتی به کارگیری تغییرات مهندسی درمورد منبع سر و صدا یا تغییرات درمورد محیط فضای کار است.

 

زمانی که تکنولوژی نتواند به اندازه کافی مشکلات را کنترل کند، تدابیر شخصی از قبیل استفاده از محافظ گوش به کار گرفته می شود. البته درست است که محافظت شخصی باید به عنوان یک اقدام موقتی در نظر گرفته شود اما لازم است درمورد دیگر تدابیر کاهش آلودگی صوتی محل کار فکر شود و آن‌ها را اجرایی کرد.


اگر محیط کار یک فضای پر سر و صداست باید صداها بررسی شوند و منبع صداها، میزان بلندی صداها و اینکه چه کسانی چه مدت در روز در معرض آلودگی صوتی هستند، مشخص شود. برای اولین قدم لازم است در محل کار محدوده‌هایی را که بیش از اندازه در معرض سر و صداست مشخص شود. همچنین تعداد کارمندانی که در این محدوده ها فعالیت می کنند را به حداقل رسانده، ساعت کاری را کاهش داده و فعالیت‌های آن بخش را شیفت بندی کرد.
 

می‌توان برای کنترل منابع علاوه برکاهش نوسانات، با جایگزین کردن یک طراحی مناسب یا اقدام برای جداسازی محدوده و محوطه‌ها به وسیله دیوارکشی گام برداشت. همچنین برای کنترل مسیر‌های در معرض آلودگی نیز می‌توان از پوشش‌های محافظ و پوشش‌های جذب کننده صدا استفاده کرد.

طراحی فضای داخلی
طراحی فضای داخلی

رعایت اصول ارگونومی صدا به کمک طراحی داخلی

 

اساس فلسفه طراحی محیطی برای فضاهای مسکونی، اداری یا تجاری این است که فضا علاوه بر زیبایی، سلامت افراد را نیز در نظر گرفته شود. اما متاسفانه جنبه‌های سلامتی به خصوص در فضاهای تجاری و اداری به دلیل نامحسوس بودن نادیده گرفته می‌شوند که آلودگی صوتی هم یکی از همین موارد است.
 

صدا تاثیر به‌سزایی از تجربه شما از یک فضا دارد. امروزه اکثرا فضاهای عمومی و اداری به صورت پلان باز و با حداقل محدوده‌بندی فضا، طراحی و از موادی مانند شیشه، بتن و چوب ساخته می‌شوند. این سطوح سبب انتشار صدا در محیط خواهند شد. به همین دلیل در این قسمت نکاتی را که می توان در کنترل و مهار کردن صداهای مزاحم تاثیر داشته باشد، مطرح می‌کنیم.


 
دیوارپوش ها
دیوارپوش ها
یک فضای عمومی و کاری با هر نوع عملکردی اگر از طراحی آکوستیک در دیواره‌ها و کف بهره‌مند نباشد بسیار پر سروصدا خواهد بود. استفاده از پنل‌های طرح‌دار آکوستیک که از پشم، نمد یا پلی استر ساخته شده‌اند هم صدا را به خود جذب کرده و از انتشار آن جلوگیری می‌کند و هم به عنوان اثر هنری روی دیوارها به زیبایی فضا کمک می‌کند. علاوه بر این می توان در مواقع نیاز از پارتیشن‌های آکوستیک که قابل جا‌به‌جایی هستند، استفاده کرد و به کمک آن‌ها اتاقک‌های آکوستیک ایجاد کرد. این پنل‌ها در اندازه، رنگ، طرح و متریال‌های مختلف وجود دارند و حتی اگر فضا احتیاج به تغییر، گسترش یافتن یا کوچک شدن داشته باشد، می‌توان این دیواره‌ها را حذف یا جا‌به‌جا کرد.

همچنین در طراحی محیطی اگر فضاهایی برای فعالیت‌های مختلف در ساختمان وجود دارد، باید تلاش شود اتاق‌های پر سروصدا، در مجاورت یکدیگر طراحی شود. ساختن سقف‌های بیش از حد بلند برای سرتاسر فضا آلودگی صوتی را بیشتر منتشر خواهند کرد. مخصوصا در سالن‌های غذاخوری در اداره‌ها؛ باید این موضوع رعایت شود.
پارتیشن بندی
پارتیشن بندی
همچنین چوب پنبه یکی از رایج‌ترین انتخاب‌ها برای آکوستیک کردن است. زیرا یک عایق طبیعی برای صدا و حرارت است که می توان از آن در سقف، کف و دیوار استفاده کرد. این گزینه به عنوان یک محصول طبیعی کاملا با دوام، زیبا و راحت در طراحی داخلی شناخته می‌شود.
استفاده از چوب پنبه در طراحی داخلی
استفاده از چوب پنبه در طراحی داخلی
با به کارگیری راه‌حل‌های فوق مثل استفاده از پنل‌های آکوستیک و دقت در جانمایی مبلمان فضا بسیار آرام و ساکت می شود و درنتیجه آن ممکن است صداهای خیلی ریز بیش از اندازه به چشم بیایند. یکی از راه‌حل‌های این مشکل استفاده از ماسک صدا است. ماسک صدا، صداهایی شبیه به صداهای موجود در طبیعت را به آرامی، مثل دمیدن هوا در فضا، منتشر می‌کند که میزان این صداها به وسیله دستگاه قابل تنظیم است.
کلیه حقوق این مطلب متعلق بهخوگر است
avatar

امتیاز شما

 سوالی دارید!؟ 021-61925

khooger
telegram