مبلغ کل سبد خرید

0 تومان

سبد خرید شما خالی است یا موجودی محصول مورد نظر شما به اتمام رسیده است

مشاهده سبد خرید
0  

یکی از شگفت‌انگیزترین نکاتی که درباره فرش‌های قدیمی به چشم می‌آید، آرایه خیره‌کننده‌ رنگ‌های به کار رفته در آنهاست. اما موضوع جالب‌تر این است که زمان بر روی فرش‌های قدیمی چندان تاثیرگذار نیست. این فرش‌ها برای دهه‌ها و حتی قرن‌ها پس از بافته شدن طراوت و روح تازه خود را حفظ کرده‌اند. این موضوع راه خود را حتی به ضرب‌المثل‌های ایرانی باز کرده است و ایرانی‌ها برای نشان دادن اصالت یک فرد او را به قالی کرمان و کاشان مثل می‌زنند که هر چه بیشتر از عمر آن بگذرد، مرغوب‌تر و زیباتر می‌شود  و رنگ و جلوه‌اش را از دست نمی‌دهد. البته هیچ جادویی در ساخت این رنگ‌ها با مانایی سحرآمیز در کار نیست. در حقیقت تنها دلیلی که موجب ماندگاری آنها به نسبت رنگ‌های امروزی می‌شود، استفاده از مواد طبیعی و همان اصالت داشتن در فرآیند تولید آنهاست. درباره تاریخچه این فرش‌ها و رنگ‌ها اینجا بیشتر بخوانید.

تاریخچه رنگ‌های محبوب برای فرش در دنیا
تاریخچه رنگ‌های محبوب برای فرش در دنیا

در سال‌های خیلی دور، دو ماده اصلی برای تولید فرش با کیفیت بالا وجود داشت. نخست پشم مرغوب و شفاف با فیبرهای بلند و دیگری رنگ طبیعی و غنی که از طیف وسیعی از گیاهان، مواد معدنی و حشرات حاصل می‌شد. فرآیند استفاده‌ شده برای تولید رنگ طبیعی نیز نتیجه قرن‌ها آزمون و خطا و اکتشافات علمی بود و حاصلش رنگ‌هایی با صدها سال ماندگاری. رنگ‌هایی که با شستشوی متعدد و قرار گرفتن در برابر نور خورشید همچنان سالم و با کیفیت باقی می‌ماندند. گرچه با وجود پیشرفت تکنولوژی و علم و گسترش کارگاه‌های ریسندگی و رنگرزی، امروزه دستیابی به پشم و رنگی با آن کیفیت دشوارتر از گذشته شده است.

تاریخچه رنگ آبی در فرش
تاریخچه رنگ آبی در فرش

رنگ آبی

 

درحالی‌که شایع‌ترین رنگ‌هایفرشکه به ذهن ما می‌رسد تناژهای قهوه‌ای و قرمز است، یکی جذاب‌ترین رنگ‌هایی که در فرش‌های شرقی قدیمی به چشم می‌آید رنگ آبی است. عمر قالیبافی طولانی است و آبی به طرز عجیبی در هیچ مقطعی از این عمر دراز از زمینه فرش‌ها و قالی‌ها بیرون نرفته. این رنگ همواره تأثیر زیادی در جلب توجه مخاطبان و افزایش روح خانه‌ها داشته است.

اگرچه امروزه استفاده از رنگ آبی رونق زیادی دارد اما در گذشته ماجرا به این شکل نبود. یعنی رنگ آبی در فرش‌ها حضور همیشگی داشت اما نه فرش‌های عوام. استفاده از رنگِ با اهیمت آبی به دوران باستان بازمی‌گردد. به احتمال زیاد، رنگ آبی نخستین بار 700 سال پیش از میلاد مسیح از هند به اروپا برده شد. این رنگ تا هنگامی‌که واسکودوگاما جهانگرد و کاشف پرتغالی در قرن 15 میلادی یک مسیر دریایی جدید میان هندوستان و اروپا ایجاد کرد، همچنان یک رنگ نایاب و گران قیمت محسوب می‌شد.

تاریخچه رنگ آبی در فرش
تاریخچه رنگ آبی در فرش

آبی معمولاً از دو منبع گیاهی یعنی وسمه (woad) و ایندیگو (indigo) ساخته می‌شد. بیشتر رنگ آبی که امروزه می‌بینیم و عمدتاً در شلوارهای جین استفاده می‌شود، یک نسخه مصنوعی از ایندیگو است. البته به نظر می‌رسد که در فرش‌های بافته شده در خاورمیانه، استفاده از وسمه پیش از ایندیگو رواج داشته است. رنگ آبی نه تنها خودش در الیاف فرش‌ها به کار می‌رفت که به عنوان یکی از سه رنگ اصلی، یکی از مؤلفه‌های کلیدی در ساخت سایه‌ها و تنالیته‌های رنگی مختلف محسوب می‌شد. رشته‌های طلایی و زرد حاصل‌شده از پوست انار، هنگامی‌که در خمره‌های ایندیگو فرو می‌رفتند به رنگ سبز درمی‌آمدند. الیاف قرمز رنگ‌ شده توسط گیاه روناس نیز، پس از آغشته شدن به ایندیگو، رنگ بنفش به خود می‌گرفتند.
ناگفته نماند که فرایند تولید رنگ فرش با ایندیگو کاری بسیار مشکل است  چراکه محلولی که از آن برای این کار استفاده می‌شود، اساساً بی‌رنگ است و ایندیگو تنها هنگامی‌که الیاف از آن خارج می‌شوند و در معرض هوای آزاد اکسید شوند به رنگ آبی درمی‌آیند، بنابراین تشخیص اینکه چه زمانی الیاف را از محلول خارج کنند تا رنگ مناسب را گرفته باشد به تجربه نیاز داشت. برخلاف سایر رنگ‌ها، ایندیگو به داخل الیاف نفوذ نمی‌کند و تنها بر سطح آنها می‌نشیند. به همین دلیل با گذشت زمان، رنگ آبی شلوارهای جین محوتر می‌شود و در فرش‌ها، به علت استفاده مکرر رنگ سبز به زرد تغییر می‌کند. این در حالی است که آبی حاصل‌شده از وسمه هیچ‌گاه محو و کم‌رنگ نمی‌شود، مگر در اثر قرار گرفتن در معرض نور و اشعه UV.

رنگ قرمز در فرش ایرانی
رنگ قرمز در فرش ایرانی

رنگ قرمز

 

تقریباً می‌توان گفت که مهم‌ترین رنگی که درفرش ایرانیوجود دارد قرمز یا رنگ لاکی است. این رنگ اغلب از گیاه روناس تهیه می‌شود. روناس که به‌عنوان ماندگارترین رنگ قرمز جهان شناخته می‌شود، در ایران بیشتر در شهر یزد، تهران و اطراف ورامین به دست می‌آید. این گیاه معمولاً در باغ‌های انگور رشد می‌کند و در فصل پاییز با قرار گرفتن در معرض باد، مغزی آن از پوسته جدا می‌شود. این مغزی قرمز رنگ سپس در کارگاه‌های رنگ‌سازی آسیاب می‌شود و به‌عنوان ماده رنگرزی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

رنگ قرمز در فرش ایرانی
رنگ قرمز در فرش ایرانی

رنگ قرمز علاوه بر روناس، از حشرات و قارچ‌ها نیز به دست می‌آید. در هندوستان رنگ قرمز را از نوعی انگوم به دست می‌آوردند. انگوم در واقع نوعی  بیماری قارچی گیاهی بود که موجب ضعف و از بین رفتن درختان می‌شد. این قارچ‌ها در محل ترک خوردن تنه و شاخه‌ها جمع می‌شدند و شیره‌ای تیره رنگ ایجاد می‌کردند که به نام انگوم شناخته می‌شد. در ترکیه نیز از حشره‌ای شبیه به ساس رنگ قرمز به دست می‌آوردند و به آن قرمز ارمنی می‌گفتند.

استفاده و تولید این رنگ‌ها دیگر مثل گذشته رواج ندارد، چرا که محصولات و الیاف رنگرزی شده با رنگ طبیعی به دلیل زحمت فراوان قیمت بسیاربالاتری از محصولات مصنوع مشابه خود دارند. با این حال هنوز با حضورشان در هر خانه و محیطی، روح طبیعت را به کالبد سرد زندگی شهری می‌دمد.

کلیه حقوق این مطلب متعلق بهخوگر است
avatar

امتیاز شما

 سوالی دارید!؟ 021-61098

khooger
telegram