با توجه به فرا رسیدن سال نو، کلیه سفارش های ثبت شده، از تاریخ 98/1/17 با قیمت روز پردازش خواهند شد.
x

مبلغ کل سبد خرید

0 تومان

سبد خرید شما خالی است یا موجودی محصول مورد نظر شما به اتمام رسیده است

مشاهده سبد خرید
0  
در  مطلب پیشین  شرح مختصری از تاریخچه و تاثیرات مدرسه هنرهای کاربردی باهاوس بر طراحی محصول، معماری و آموزش هنر ارائه کردیم.  اما واقعیت این است که باهاوس در پس مقاله‌های ژورنالیستی و ستایش‌های بی‌حد و حسابی که در نزدیک به یک قرن از آن شده‌است، حقیقتی پنهان دارد که حتی با برخی از این توصیفات متفاوت است. در این مطلب به طور خلاصه و با رویکردی تاریخی به آن دست از تفکرات موسسان و اساتید باهاوس می‌پردازیم که اکثرا مغفول مانده و موضع‌گیری‌ها و انتقادات متفاوتی را نسبت به باهاوس را مطرح خواهیم کرد که علاقمندان ایرانی دیزاین و طراحی صنعتی کمتر از آن شنیده و خوانده‌اند.
لوگو باهاوس
لوگو باهاوس

باهاوس؛ مبدع طراحی مدرن یا خیر؟


بسیاری از کارشناسان معتقدند آنچه که به اشتباه به نام شیوه باهاوس شهرت یافته و راه خود را دزدانه به هر چیزی حتی به طراحی پوشاک و اکسسوری باز کرده است و به عنوان دکوراسیون مدرن، مدل‌های دیروز را طرد کرده و بر مد روز بودن لحظه به لحظه اصرار دارد را در هر کجا می‌توان یافت به غیر از خود‌‌‌‌ باهاوس. شیوه‌های‌‌‌‌ باهاوس هنوز به طور گسترده‌‌‌ای تقریبا با هرچیزی که مدرن، ساده و کاربردی باشد، شناخته می‌شود. کاربرد‌گرایی نیز به اشتباه یکی دیگر از اختراعات‌‌‌‌ باهاوس پنداشته می‌شود. هنوز تصور می‌شود که تمام تجارب آموزشی هنر تا حدودی ریشه در‌‌‌‌ باهاوس داشته‌اند؛ درحالی‌که باهاوس یکی از چند مدرسه‌‌‌ای بود که به طور موقت ایده‌های نوین در آن‌‌ها ارائه شده بود.


باهاوس سه دوره حیات را پشت سرگذاشت، در وایمار، دسائو و برلین. در طول مدت استقرار‌‌‌‌ باهاوس در دسائو بود که مدرسه کاملا شناخته شد به طوری که تصویر‌‌‌‌ باهاوس دسائوست که هنوز در اذهان مردم آلمان زنده است و آنچه که‌‌‌‌ باهاوس در سال‌های اولیه در وایمار از آن حمایت کرده و آن را اجرا می‌نمود، تا مدت‌ها به عنوان یک انحراف تلقی می‌شد. 

البته در یکی دو دهه اخیر، توجه بیشتری به سوی تاریخچه اولیه مدرسه در وایمار جلب شده است و امروزه به آن دوران نه به عنوان یک انحراف بلکه به عنوان آمادگی‌‌‌ای ضروری برای اتفاقات بعدی نگریسته می‌شود. کمک هزینه‌های تحصیلی که به خصوص در آمریکا و آلمان غربی رواج یافت نیز با توجه به دوره وایمار شکل گرفته است.

پلکان معروف مدرسه باهاوس
پلکان معروف مدرسه باهاوس

باهاوس و دیوار برلین

 

در آلمان در دهه چهل میلادی از‌‌‌‌ باهاوس به عنوان یکی از بزرگ‌‌‌‌ترین افتخارات مدرنیسم یاد می‌شود و مهم‌‌‌‌ترین علت آن تحت فشار قرار گرفتن و توقیف‌‌‌‌ باهاوس توسط نازی‌هاست. در آن دوران ویژگی جهانی و بین‌المللی‌‌‌‌ باهاوس مورد تاکید قرار گرفته است و بارها از مدرسه به عنوان بارزترین نمونه پایندی به فرهنگ وایمار با وجود آن همه آشفتگی اقتصادی و سیاسی نام برده می‌شود. برای آلمان‌‌ها مدرسه نمادی از نقش خطیر کشورشان در توسعه مدرنیسم پیش از انزوای فرهنگی توسط نازیسم بود.


باهاوس و آلمان غربی

 

 اگرچه وایمار و دسائو در منطقه جمهوری قرار داشتند این آلمان غربی بود که رهبری اشاعه میراث‌‌‌‌ باهاوس را پذیرفت. در سال‌‌‌ 1960 آرشیو‌‌‌‌ باهاوس در دارمشتات به ابتکار یک متخصص تاریخ هنر به نام هانس وینگر تاسیس شد. او در سال 1962 مجموعه بزرگی از اسناد و مدارک و عکس‌های‌‌‌‌ باهاوس را منتشر نمود که مرجعی معتبر برای تحقیق پیرامون مدرسه‌‌‌‌ است. وینگر به مدیریت آرشیو در برلین غربی و در ساختمانی که گروپیوس به همین منظور طراحی نموده بود ادامه داد.

پوستر باهاوس
پوستر باهاوس

باهاوس و آلمان شرقی


در آلمان شرقی سال‌های پس از جنگ نام‌‌‌‌ باهاوس با لعن و تکفیر همراه بود. بر طبق نوشته‌های کتاب راهنمای وایمار که در سال‌‌‌ 1945 به چاپ رسید. از آن به عنوان مدرسه‌‌‌ای که معماری را به صورت مستقیم به سوی نابودی هدایت کرد نام برده شده است. زیرا برنامه آموزشی مدرسه برای اقتصاد سرمایه داری طراحی شده بود و هنرمندانی که کارهایشان تشریفاتی و تجملی بود در آن تدریس می‌کردند.

 

پس از آن موضع گیری‌های رسمی تغییر کرد. تا پایان 1960 تفسیر جدید و زیرکانه از‌‌‌‌ باهاوس در جمهوری دموکراتیک آلمان پدیدار شد. طبق اظهارات جدید، مدرسه کوشیده بود تا عقاید سوسیالیستی را بشناسد ولی با شکست مواجه شد. زیرا جامعه کاپیتالیستی موجود حیات آن را غیر ممکن ساخت. در همان زمان‌‌‌‌ باهاوس، همتای آلمانی اقدامات انقلابی‌‌‌ای که در جهت اصلاح آموزش هنر در شوروی صورت می‌گرفت، شناخته می‌شد.

 

در نتیجه‌ی موضع‌گیری‌های جدید، اهدای کمک هزینه تحصیلی در جمهوری دموکراتیک آلمان رونق گرفت و سال‌های اولیه‌‌‌‌ باهاوس در وایمار که همراه با تاکید بر اصلاح و نوسازی عمومی و اجتماعی بود بیشتر زیر ذره‌بین قرار می‌گرفت. مطالعات ارزشمندی که درآلمان شرقی در مورد‌‌‌‌ باهاوس انجام پذیرفت بر جنبه‌های سیاسی و اجتماعی آن دوران تاکید داشته و به نتایج مهم آن بیشتر توجه نموده است. همچنین دوران مدیریت مایر را برتر از اغلب همتایان غربی او برشمرده‌اند.

اثر  طراحان باهاوس
اثر طراحان باهاوس

نتایج تغییر موضع‌گیری نسبت به‌‌‌‌ باهاوس در آلمان شرقی تنها محدود به کتاب و جزوات برجسته نیست. از آن‌جا که سازماندهی اوراق مربوط به‌‌‌‌ باهاوس در آرشیو ایالتی وایمار بسیار مهم است. توسعه مجموعه‌‌‌‌ باهاوس به خصوص در امور گرافیک در موزه قلعه وایمار و در ساختمان‌‌‌‌ باهاوس دسائو که مجددا بازسازی شد نیز از ارزش شایانی برخوردار است.‌‌‌‌ باهاوس در دسائو بیش از سی سال با حالی غم‌انگیز در میان حصاری که نازی‌‌ها به دور آن کشیده بودند تنها مانده و هم اکنون به شکوه و جلال سابق خود بازمی‌گشت‌. حتی اسباب و اثاثیه و لوازم آن دقیقا حفظ و نگهداری می‌شد.

 

در حالی که‌‌‌‌ باهاوس از تجدید حیات خود در شرق بهره‌مند می‌گشت، موضع‌گیری‌های غرب نسبت به آن مبهم و پیچیده می‌شد. تحسیناتی که از موقعیت و دستاوردهایش می‌شد فروکش کرده و اصول و عقاید آن در مورد مدرنیسم به‌طور کلی زیر سوال برده می‌شد. به عقیده برخی معماری نوین سبب رکود جامعه شده و به اعتقاد آنان نخوت و تکبر بسیاری از معماران متعصب که عقاید خود را مهم‌‌‌‌تر از رفاه جامعه می‌دانستند و تصور می‌کردند بهتر از مشتریان خود می‌دانند که آنان چگونه باید زندگی کنند، تا حدودی ریشه در ایده‌‌ها و عقاید‌‌‌‌ باهاوس داشت.


در نهایت گفتنی است با همه فراز و نشیبی که باهاوس طی کرد و بیش از آن، مطالبی که منتقدان و تاریخ‌نگاران در مورد باهاوس ثبت و ضبط کردند و با همه نیت‌خوانی‌هایی که از فلسفه اهداف و عملکرد این مدرسه می‌شود، کسی نمی‌تواند منکر این شود که باهاوس فصلی نوین در تاریخ هنرهای کاربردی گشود. تاثیرات -مثبت و یا منفی- باهاوس چه در خدمت سرمایه‌داری باشد و چه در خدمت رفاه مردم، هنوز و همچنان در بسیاری از فردی‌ترین لحظات تا اجتماعی‌ترین تصمیمات ما جاری خواهد بود و شناخت دقیق‌تر این مدرسه و نحوه چگونگی تاثیرگذاری‌اش رهنمونی مفید خواهد بود برای علاقه‌مندان و دست اندرکاران هنرهای کاربردی که در پی نگاهی عمیق‌تر به دنیای حرفه‌ای خود هستند.

کلیه حقوق این مطلب متعلق بهخوگر است
avatar

امتیاز شما

 سوالی دارید!؟ 021-61098

khooger
telegram