مبلغ کل سبد خرید

0 تومان

سبد خرید شما خالی است یا موجودی محصول مورد نظر شما به اتمام رسیده است

مشاهده سبد خرید
0  

معماری ایرانی با هزاران سال قدمت یکی از تکامل‌یافته‌ترین و باشکوه‌ترین انواع معماری جهان است. این معماری زیبا بااهمیت دادن به طراحی و محاسبات دقیق، رعایت مسائل فنی و علمی، در عین سادگی بسیار چشم‌نواز است. تنوع اقلیم در ایران نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعه معماری داشته است. علاوه بر تأثیر آب‌وهوا، مواد اولیه و اهداف مذهبی و فرهنگ عموم جامعه نیز تأثیرگذار بوده‌اند. به‌طور مثال نور و روشنی در طراحی معماری دوره زرتشتی از اهمیت بالایی برخوردار بوده است و به طور کلی زیبایی برای ایرانیان باستان، مانند سایر تمدن‌های باستانی، ویژگی الهی محسوب می‌شد و این ویژگی‌ها در گذر زمان با فرهنگ و روحیات و باورها مردم تغییراتی را نیز از سر گذرانیده است. اما با وجود این تحولات این نکته غیرقابل انکار است که ایران از باستان تا کنون، در هر دوره، معماران و طراحان برجسته‌ای را به خود دیده است که آثاری غنی و ماندگار برای گذشتگان به یادگار گذشته‌اند؛ به مناسبت امروز؛ روز جهانی آرشیتکت (اولین دوشنبه ماه اکتبر) مصادف با نهم مهر ماه، نگاهی انداخته‌ایم به این آثار پرشکوه، سبک‌ها و ویژگی‌های معمارانه بناهای ایرانی.

معماری باشکوه ایران
معماری باشکوه ایران

در بیش از 3000 سال پیش امپراتوری ایران وسیع بود و یکی از بقایای ماندگار امپراتوری‌ها، به‌جز خاطرات جنگ‌ها و یا سلطه در جهان، نفوذ آن‌ها در معماری و هنر بود. همانطور که گفته شد این معماری در ایران طی سالیان دچار تحولاتی بزرگ شد که در زیر به خلاصه‌ای از آن می‌پردازیم.

زیگورات چغازنبیل
زیگورات چغازنبیل

3500 سال پیش از میلاد تا 1200 پیش از میلاد

 

دوره اولیه تاریخ باستان با تمدن مادها و شوش شناخته می‌شود. در این دوره استفاده از کاسه‌های بزرگ و جام‌ها معمول بود و هنر سه‌بعدی نیز هم در اشیا و هم معماری به محبوبیت رسید. شروع الهام گرفتن از حیوانات برای طراحی مجسمه نیز در این دوره بود، همچنین ساخت مجسمه گونه ظروف و اشیای برنزی در این دوره و بین 1700ق.م و 1200ق.م مورد استقبال واقع شد.

معماری هخامنشی
معماری هخامنشی

550 سال پیش از میلاد تا 350 پیش از میلاد: دوره هخامنشی

 

دوره بعد زمانی بین 550 قبل از میلاد تا 330 قبل از میلاد را شامل می‌شود. در این دوره تأثیرات عمده‌ یونانیان و مصری‌ها را می‌توان در آثار معماری ایرانی مشاهده کرد. مجتمع‌های عظیم و همچنین کاخ‌هایی با سالن مخصوص تماشاچیان به‌صورت ستونی از مشخصه‌های معماری دوره هخامنشی بود. همچنین ساخت پلکان متعدد مانند پلکانی برای رسیدن به سالن اجتماعات خشایارشاه، ایوان‌ها، برج‌های مربعی و تراس‌های بلند در این دوره اوج گرفت. ستون‌ها با پایه‌های بلند نیز مانند ستون‌های تخت جمشید به محبوبیت بیشتری در این دوره رسید.

 

بنایی به سبک یونانی که زمانی در داخل امپراتوری ایران قرار داشت
بنایی به سبک یونانی که زمانی در داخل امپراتوری ایران قرار داشت

323 پیش از میلاد: مرگ اسکندر  مقدونی
 

پس از حمله اسکندر و آتش گرفتن تخت جمشید کم کم معماری به سبک و سیاق یونانی در ایران رایج شد. اما مرگ اسکندر در سال 323 قبل از میلاد و روی کار آمدن سلوکیان که از سردارن سپاه اسکندر بودند منجر به تغییرات بنیادین شد؛ از جمله ساخت ساختمان‌های سنگی یا آجری که نقوش یونانی روی آن حک شده است. استفاده از سنگ آهک و آجر و بازگشت به معماری ایرانی توسط اشکانیان و ساسانیان از سال 226 میلادی به بعد در بناهای به جا مانده از آن دوران مشهود است.

 
 
معماری آغاز اسلام
معماری آغاز اسلام

آغاز اسلام
 

پس از اینکه اسلام در سراسر منطقه و در ایران گسترش یافت ساخت گنبدها روی بناهای مهم چون کاخ ها در ایران نیز شروع شد. همچنین طراحی نقوش با گچبری و مقبره سازی بیش از پیش رواج یافت. نمونه یکی از این مقبره‌ها آرامگاه قابوس بن وشمگیر ساخته شده در سال 1006 میلادی است. یک ستاره ای شکل که در زمان خودش دارای معماری منحصر به فردی بود.

رصدخانه مراغه نمونه معماری قرن 13 میلادی
رصدخانه مراغه نمونه معماری قرن 13 میلادی

قرن 13 تا 16 میلادی و حمله مغول


تهاجم مغول‌ها به ایران در قرن 13 میلادی آغاز شد و بسیاری از شهرها، بناها و همینطور آثار هنر معماری ایرانی از بین رفت. طبیعی است که در طول این دوره نابودی، تغییر زیاد و رو به پیشرفتی را در معماری مشاهده نمی کنیم. نقاشی به جا مانده از تیموریان از قرن 15 میلادی نشان می دهد که نفوذ هنر چینی‌ها در این دوره در ایران افزایش یافته و رعایت اصل تقارن دوباره ظاهر شده است. در این زمان پوشش نمای بسیاری ساختمان‌ها مصنوعات موزاییکی هستند. اما پس از گذشت زمانی از حمله مغول بالاترین رشد معماری دوره ایلخانیان را می‌شد در اصفهان دید. مانند باقوشخانه که البته الان دیگر چندان اثری از آن باقی نمانده است. رصدخانه مراغه و ربع رشیدی از آثار مطرح این دوره است و گفتنی است گنبدهای دوجداره که در دوره سلجوقیان برای اولین بار ساخته شده بود در این دوره رایج شد.

 
نقاشی دیواری در معماری چهل ستون دوران صفویه
نقاشی دیواری در معماری چهل ستون دوران صفویه

1449 میلادی تا 1925 میلادی

 

سلسله صفوی برای اولین بار در سال 1449 به قدرت رسید و تا سال 1722 ادامه یافت. این سلسله تاثيرات عمده ای بر فرهنگ را به وجود آورد، زيرا کاخ‌ها با نقاشی‌های تزئینی دیواری، پرتره‌ها و نقاشی‌های شاهنامه‌ای به وجود آمدند که یک رشد بزرگ در هنر نقاشی دیواری محسوب می‌شد. چهل ستون اصفهان و چهل ستون قزوین، مسجد شیخ لطف الله و مسجد شاه و میدان نقش جهان تنها چند نمونه از شاهکارهای معماری این دوره است. همچنین معماری چون شیخ بهایی در این دوره تاریخی ایران زندگی میکرده است.

 

پس از قرن هفدهم، فرهنگ فارسی به شدت تحت تأثیر اروپا و هند قرار گرفت و موجب انحطاط در مسیر انحصاری و مستقل کشور شد. سلسله قاجار که از 1779 تا 1925 ادامه یافت. البته با این حال از این دوره نیز آثاری دیدنی به ویژه در تهران همچون کاخ گلستان، مدرسه سپه‌سالار، بازار تهران ، تکیه دولت، دارالفنون و ... ساخته شده است. همچنین در این دوره سبکهای تئاتری در معماری توسعه یافت، در این دوره همچنین شاهد سبک نئو هخامنشی هستیم که تلاشی برای احیای گذشته ایران بود و بسیاری از ساختمانهای عمومی تهران این تغییرات را منعکس می کنند.

 
معماری معاصر- کاخ نیاوران
معماری معاصر- کاخ نیاوران

1925 میلادی تاکنون
 

معماری معاصر در ایران با آغاز اولین دوره پهلوی در اوایل دهه 1920 آغاز می‌شود. بعضی از طراحان، مانند آندره گدار، آثاری مانند موزه ملی ایران را طراحی کرده‌اند که یادآور میراث تاریخی معماری ایران هستند. در این دوره معماران تلاش می‌کنند عناصر سنتی را با طرح‌های مدرن در آثار خود ترکیب کنند. پردیس اصلی دانشگاه تهران یکی از این نمونه‌هاست. با این حال، معمارانی مانند هوشنگ سیحون سعی کردند آثار کاملا اصلی را که مستقل از هر گونه تاثیرات پیشین بود، ایجاد کنند.

 
معماری زیبای ایران- مسجد نصیرالملک شیراز
معماری زیبای ایران- مسجد نصیرالملک شیراز

ایران به‌عنوان بازمانده یک امپراتوری که تقریبا کل منطقه را از یونان به چین پوشش می‌داد، پر از شگفتی‌های تاریخی است. شاید این روزها ایران یک مقصد توریستی پرطرفدار محسوب نشود و به همین دلیل بسیاری از این شگفتی‌ها از چشم مردم سایر نقاط جهان پنهان بماند. با این حال، تاریخ ایران به طور انحصاری و ویژه‌ای پیچیده است، و با سلسله‌ها و حاکمانش تاکنون رتبه‌ای داشت که نفوذ آن فراتر از ایران امروز بود. هر گردشگری می تواند کل روز را حول بناهای تاریخی و شگفت انگیز باستانی قدم بزند و هر لحظه اسرار و لایه‌های جدیدی از آن کشف کند و از هنر مستدام طراحانه معماران آن لذت ببرد.

 
کلیه حقوق این مطلب متعلق بهخوگر است
avatar

امتیاز شما

 سوالی دارید!؟ 021-61098

khooger
telegram