مبلغ کل سبد خرید

0 تومان

سبد خرید شما خالی است یا موجودی محصول مورد نظر شما به اتمام رسیده است

مشاهده سبد خرید
0  

اهل رستوران یا کافی شاپ  رفتن هستید یا نه؟ این سوال را اگر در دهه های مختلف بپرسید پاسخ های مختلفی دریافت می کنید. امروزه با قاطعیت می توان گفت پاسخ بسیاری از مخاطبان این سوال «بله، بسیار زیاد» است و بسیاری هم «آری» و «گاه به گاه». حداقل در شهرهای بزرگ و متوسط کمتر کسی را می توان یافت که در طی سال به این مکان ها تردد نکند و چند رستوران یا کافی شاپ محبوب را نشناسد و امتحان نکرده باشد. اگر مایلید کمی بیشتر درمورد تاریخچه و کارکرد این نهاد به ظاهر مرتبط با خورد و خوراک، اما درواقع فرهنگی اجتماعی بدانید با ما تا پایان این مطلب همراه باشید.

تاریخچه کافه و رستوران
تاریخچه کافه و رستوران

تاریخچه کافه و رستوران

 

اولین کافه ها در اروپا در سال 1600 میلادی شروع به کار کردند. در این کافه ها ابتدا قهوه و نوشیدنی های الکلی سبک سرو می شد ولی به تدریج تنوع منو این کافه ها بیشتر شد.

 

شاید اولین رستوران درجهان را بتوان به زمان لویی ششم در فرانسه ارجاع داد. وقتی درسال 1760 فردی به نام «بولانگر» در مغازه خود شروع به سرو انواع سوپ کرد و اسم "Restaurers" به معنی «تازگی» را بر این مکان گذاشت. متعاقب آن اولین رستوران لوکس به نام La Grande Taveme de Londres در سال ۱۷۸۲ در پاریس افتتاح شد.
 

درمورد تاریخچه کافه و رستوران در ایران باید اول به جد بزرگ کافه یعنی قهوه خانه بپردازیم. قهوه خانه هایی که از زمان صفویه درایران باب شدند و در دوره قاجار و به خصوص در زمان ناصرالدین شاه به اوج رونق رسیدند. از میان آنها می توان به قهوه خانه های زرگرآباد، علی جان، قنبر و ایلچی اشاره کرد. در این قهوه خانه ها علاوه بر نوشیدن قهوه که در آن زمان مرسوم شده بود، انواع نمایش و یا نقالی هم اجرا می شد. ابتدا قهوه خانه ها بیشتر در طی روز و پس از آن بیشتر شبها فعال بودند. نوشیدن قهوه در دوران قاجار و در ابتدا میان اقشار خاص و درباریان رواج یافت و سپس مصرف آن گسترده تر شد عمومیت پیدا کرد. نام این مکان نیز در آن زمان به سبب رواج قهوه، قهوه خانه نام گرفت ولی در واقع در این مکان معمولا چای و سایر نوشیدنی ها هم سرو می شده و می شود.


کافه ها از ابتدای دهه سی خورشیدی به عنوان یک پدیده جدید به جامعه شهری ایران معرفی شدند. در سال۱30۶، فردی ارمنی به نام «خاچیک مادیکیانس» از روسیه به تهران مهاجرت کرد و در شرق پل حافظ در خیابان نادری آن زمان (جمهوری فعلی)، کافه ای بنا کرد که در مدت کوتاهی به پاتوق نویسندگان و روشنفکران ایرانی تبدیل شد. کافه ای که در آن برای نخستین بار غذاهایی مثل بیفتک و بیف استروگانف و نوشیدنی هایی مثل کافه گلاسه، قهوه ترک و قهوه فرانسه به مشتریان عرضه شد، همان «کافه نادری» معروف.

مهمانخانه نظافت در تبریز
مهمانخانه نظافت در تبریز

نخستین غذاخوری به سبک جدید در ایران «مهمانخانه نظافت» بود که در سال 1321 هجری قمری توسط «میرزا اسحاق خان معزز الدوله» در تبریز راه اندازی شد. بعضی از غذاخوری ها هم درطول زمان از دل قهوه خانه ها به وجود آمدند. برای مثال حاج حسین شمشيری، قهوه خانه خود را -که در ضلع شرقی سبزه میدان واقع بود،- به چلوپزخانه تغییر داد که نام و میراثش تا همین امروز ماندگار است.
 

ساندویچ فروشی ها هم اجداد فست فودها هستند و پس از جنگ جهانی دوم در دهه سی خورشیدی در ایران باب شدند و در دهه چهل به اوج محبوبیت خود رسیدند. یکی از معروف ترین ساندویچ فروشی ها در این دوره اختیاری در لاله زار بود که دو برادر ارمنی آن را اداره می کردند. اولین پیتزا فروشی به نام «پیتزا پنتری» در سال 47 و اولین «فراید چیکن» یا همان مرغ سوخاری درسال 52 به وسیله «رضا رئیسی» در ایران تاسیس شدند. همبرگر هم در اوایل دهه چهل و در «تاپس همبرگر» در جردن امروزی به تهرانی ها معرفی شد.

کارکرد فرهنگی و اجتماعی کافه ها
کارکرد فرهنگی و اجتماعی کافه ها

کارکرد فرهنگی اجتماعی کافه ها و رستوران ها
 

قهوه خانه ها و کافه ها همواره نقش فرهنگی اجتماعی پررنگی داشته اند. در زمان های قدیم گروه های اجتماعی مختلف از قهوه خانه برای رفع خستگی و گپ وگفت استفاده می کردند. از درباریان گرفته تا ورزشکاران زورخانه ای، کشاورزان، صنعتگران، اهالی کوچه و بازار و حتی به اصطلاح لات های هر دوره با فرهنگ های مختلف پاتوق های خاص خود را در قالب قهوه خانه داشتند. ولی عمدتا قهوه خانه محلی برای گردهم آمدن پهلوانان و جوانمردان بود. قهوه خانه ها همچنین در ارتباط با دیگر نهادهای اجتماعی، مذهبی مثل تکیه محلی در اشاعه فرهنگ و رتق و فتق مسائل اجتماعی به وسیله مردم نقش پر رنگی داشتند.
 

در اواخر دوره قاجار و اوایل پهلوی گروهی از دولتمردان و فرزندان خانواده های متمول برای تحصیل به فرنگ رفتند و در بازگشت به ایران فرهنگ و عادت خود به کافه نشینی را درایران رواج دادند. این زمان کافه ها نسبت به قهوه خانه ها اقشار بیشتری را در خود جای دادند به خصوص که به واسطه آنها  تابوها شکسته شد و برخلاف قهوه خانه، زنان توانستند در کافه ها حضور به هم رسانند. از دهه سی خورشیدی کافه ها به محفل های روشنفکری ایرانی تبدیل شدند. بخشی از اعتبار و شهرت کافه ها به خصوص کافه نادری، کافه فیروز، کافه مرمر و کافه فردوسی، مدیون چهره های ادبی سرشناسی چون جلال آل احمد، صادق هدایت و نیما یوشیج است که روزگاری از مشتری های ثابت و پروپا قرص این کافه ها بودند و با حضورشان و بحث های داغشان، فضای آنجا را گرم می کردند. کافه تنها مکانی برای گذران اوقات نبود و قطعا به عنوان یک کاتالیزور در تغییر بسیاری از فرهنگ ها و آداب سنتی عمل کرده است.

کافی شنف دیدار جای به طراحی روشنک طهرانی
کافی شنف دیدار جای به طراحی روشنک طهرانی

 

پس از انقلاب ایران کافه نشینی جایگاه خود را از دست داد و این وضعیت بیش از یک دهه تداوم داشت. اما از اوایل دهه هفتاد تحت تأثیر فضای جدید رسانه ای، توسعه مطبوعات، آزادی های نسبی، گسترش استفاده از اینترنت و ... کافه ها به تدریج دوباره رونق گرفتند. دردهه های هفتاد و هشتاد کافه نشینی نسبتا محدود و بیشتر مختص شهرهای بزرگ و قشر مرفه بود ولی در دهه نود تنوع و گستردگی کافی شاپ ها بسیار بیشتر شد و امروز کافی شاپ های متعددی در سراسر شهرهای کوچک و بزرگ پذیرای گروه های بزرگتری از جمله جوانان، دانشجویان و خانواده ها هستند.

رستوران مسلم
رستوران مسلم

درمورد رستوران ها اوضاع کمی فرق می کند. در تمام دوران ها رستوران های محبوب از نوع چلو کبابی اش مثل «مسلم» و «شمشیری» و «البرز» گرفته تا نوع مدرن و شیک مثل «سورنتو» و «چاتانوگا» و «کوچینی» در فرهنگ ایرانی جا خوش کرده اند. تفاوت مسئله این است که در دوران پهلوی قشر بسیار کوچک تری طالب خوردن غذای خود در رستوران بودند و این کار مختص اقشار خاص و روشنفکران بود. دربسیاری موارد رستوران ها هم همان نقش کافه ها را داشتند و رونق موسیقی و شعر و هنر آن دوران در آنها تبلور داشت. در دهه اول پس از انقلاب بسیاری از رستوران های قدیمی تعطیل شد و سایر رستوران ها هم رونق چندانی نداشت. اما به تدریج رستوران ها نیز همانند کافه ها رونق گرفتند و امروزه یکی از ارکان اصلی تفریح و گردشگری از نوع ایرانی محسوب می شوند.

کافه رستوران آسیو
کافه رستوران آسیو

نقش امروز کافه و رستوران ها

 

همانطور که در بخش پیش به اختصار بیان شد امروزه کافی شاپ ها و رستوران ها نه تنها در شهرهای کوچک و بزرگ حتی در شهرستان ها و بسیاری از روستاها از رونق بسیاری برخوردارند. در سال های اخیر باب شده که حتی بسیاری از سفره گستری های خانگی مثل مهمانی های افطاری، پاگشای زوجی که تازه ازدواج کرده اند و جشن تولدها هم در رستوران ها برگزار می شود.
 

کافی شاپ ها نه تنها محلی برای صرف قهوه و چای و انواع نوشیدنی هستند بلکه برای قشر جوان عمدتا دانشجو و دارای کار آزاد به محلی برای کار  و دورهمی های کاری تبدیل شده اند. اگر چه تحقیقی در این زمینه نیافتم اما به نظر می رسد صنایع مربوط به خوردن و آشامیدن در فضای عمومی در ایران در اوج خود در سال های تاریخش باشد.
 

رستوران روکو به طراحی روشنک طهرانی
رستوران روکو به طراحی روشنک طهرانی

نقش اقتصادی صنعت کافه و رستوران

 

لازم به گفتن نیست که وقتی تقاضا هست عرضه خوب می تواند به سود آوری منجر شود و بنابراین کسب و کار این صنعت درحال حاضر نسبت به بسیاری از زمینه های دیگر رونق دارد. درصورتی که اصول لازم برای راه اندازی رستوران و کافی شاپ رعایت شود می تواند سود سرشاری حاصل کند و موجب اشتغال گروه کثیری گردد. خدمات آنلاینی که دسترسی به غذا را در خارج از دسترسی مستقیم فراهم کرده اند هم نقش بزرگی در رونق این کسب و کار دارند.

 

عوامل موفقیت دراین حوزه بسیار زیاد هستند که طی سلسله مطالبی شما را با آنها آشنا خواهیم کرد. درصورتی که به عنوان سرمایه گذار یا شاغل یا مصرف کننده خدمات رستوران و کافی شاپ ها به این حوزه علاقه مند هستید در روزهای آینده با ما همراه باشید.

کلیه حقوق این مطلب متعلق بهخوگر است
avatar

امتیاز شما

 سوالی دارید!؟ 021-61925

khooger
telegram